Kinsale, Co. Cork. (Peter Zoller)
Kinsale, Co. Cork. (Peter Zoller)
SINGULAR PLURAL ENGLISHairgead (45K) money, silver am amanna time , pl. sometimes anam anamnacha soul athair athaireacha father bád báid boat balla ballaí wall bóthar bóithrí road cailín cailíní girl feilméara feilméaraí farmer fuinneoig fuinneoga window garraí garranta field, garden geata geataí gate leabhar leabhartha book mac mic son map mapaí map muintir (2K) near relations, inhabitants páipéar (15K) Páipéir paper, newspaper peictiúr peictiúir picture seomra seomraí room tarbh toirbh bull uncail uncaileacha uncle Bairbre (30K) woman's name Ciarraí Kerry (place name) Diarmaid man's name Donncha man's name Fionnasclainn place name Gaoth Sáile place name Glinsce place name Máire woman's name Meireacá America O Bia surname Páidín man's name Peige woman's name Sasanna England Seáinín man's name Séaimaisín man's name Tír an Fhia place-name Tomáisín man's name feicim (7K) I see cá bhfuil Where is ? go leor plenty of, enough (before or after noun) ar chor ar bith at all Vocabulary Note : All plural forms of more than one syllable ending in -cha -nna -nta -óga are pronounced as though spelt -chaí, -nnaí -ntaí, ogaí, e.g. athaireacha, amanna, fuinneoga.
cóta Cháit Cáit's coat muintir Chiarraí the people of Kerry
When a proper noun (i.e. names of people or places, but not of languages) follows directly, in genitive relation, on another noun, its initial consonant changes, e.g. c becomes ch.
This table shows how the consonants affected by this change called 'lenition' are replaced by a related sound:
c Cáit muintir Cháit Ciarraí muintir Chiarraí p Páidín muintir Pháidíin Peige muintir Pheige g Gaoth S´ile muintir Ghaoth Sáile Glinsce muintir Ghlinsce d Donncha muintir Dhonncha Diarmaid muintir Dhiarmaid b Bairbre muintir Bhairbre Bríd muintir Bhríd m Máire muintir Mháire Meireacá muintir Mheireacá f Fionnasclainn muintir Fhionnasclainn t Tomáisín muintir Thomáisín Tír an Fhia muintir Thír an Fhia s Sasana muintir Shasana Séamaisín muintir Shéamaisín Seáinín muintir Sheáinín
(s when followed by any consonant, except l,n,r, is not affected.)
Lenition is shown in spelling by writing an h.
Often in rural areas where Irish is spoken, a person whose 'official' name is for example Máirtín O Bia and whose father (or some other important relation) is Seáinín, may be known as Máirtín Sheáinín (Máirtín of Seáinín, or Seáinín's Máirtín).
'Tá seomraí go leor anseo.' 'An bhfuil Donncha agus Cáit agus Peige agus Bairbre anseo ?' 'Tá seomra Dhonncha ansin, seomra Cháit ansin, seomra Pheige ansin agus seomra Bhairbre ansin.' 'Nach bhfuil Páidín agus Máire agus Diarmaid ann freisin ?' 'Tá seomra Pháidín ansin agus tá seomara Dhiarmaid ansin freisin. Tá seomra Mháire anseo.' 'Tá cóta Mháire anseo agus airgead Mháire freisin. Níl leabhartha Shémais anseo.'
'Tá mapa Thomáisín anseo.' 'Cá bhfuil Conamara agus Ciarraí ?' 'Tá Conamara agus Ciarraí ansin.' 'Feicim Tír an Fhia agus Glinsce aseo agus Fionnasclainn ansin.' 'Nach bhfuil Gaoth Sáile anseo ?' 'Níl Gaoth Sáile anseo. Tá Gaoth Sáile ansin.' 'An bhfuil feilméaraí Chiarraí sásta ?' 'Tá feilméaraí Chiarraí sásta ach níl feilméaraí Chonamara sásta. Níl muintir Ghlinsce ná muintir Fhionnasclainn sásta ar chor ar bith.' 'Deir uncail Cháit nach bhfuil muintir Ghaoth Sáile sásta ach a oiread.'
'Tá bóthar Thír an Fhia ansin. Tá garraí eile ansin. Anseo tá balla agus geata agus ansin tá teach Mháirtín.' 'Tá mac Mháirtín agus athair Bhríd ann anois freisin, ach tá go leor seomraí ann.' 'Tá go leor leabhartha agus peictiúir agus páipéir ann. Feicim mapa Shasana agus mapa Mheireacá ansin freisin.'